Kalkulator dysku CCTV – ile TB potrzebujesz do monitoringu?

Dysk jest tym elementem systemu monitoringu, który najczęściej okazuje się za mały. Kamery kupuje się na oko, rejestrator dobiera do liczby kamer, a dysk bierze „jaki był w zestawie”. Potem okazuje się, że nagranie sprzed dwóch tygodni już nie istnieje, bo rejestrator zdążył je nadpisać. Ten kalkulator odpowiada na dwa pytania, które w takiej sytuacji padają najczęściej: ile pojemności potrzeba i na ile dni wystarczy dysk, który już jest w urządzeniu.

Od czego zależy zużycie miejsca

Ilość danych generowanych przez monitoring zależy od czterech rzeczy i żadna z nich nie jest tajemnicza. Pierwsza to liczba kamer — tu zależność jest wprost proporcjonalna, dwa razy więcej kamer to dwa razy więcej danych. Druga to rozdzielczość: kamera 4 MP zapisuje mniej więcej dwa razy więcej niż 2 MP, a 8 MP dwa razy więcej niż 4 MP. Trzecia to kodek, czyli sposób kompresji obrazu — nowszy H.265 zajmuje o połowę mniej miejsca niż H.264 przy tej samej jakości. Czwarta to tryb nagrywania: zapis ciągły 24/7 kontra zapis wyzwalany detekcją ruchu.

Sam bitrate, czyli strumień danych z kamery, podaje się w megabitach na sekundę. Przy 25 klatkach na sekundę i typowej scenie zewnętrznej przyjmuje się z grubsza 1 Mb/s na każdy megapiksel w kodeku H.265. Kamera 4 MP to więc około 4 Mb/s, kamera 8 MP około 8 Mb/s. W H.264 te wartości się podwajają. Nie musisz tego pamiętać — kalkulator ma te liczby wpisane i przelicza je za Ciebie po wybraniu rozdzielczości i kodeka.

Wzór, jeśli chcesz policzyć samodzielnie

Rachunek sprowadza się do zamiany megabitów na sekundę na gigabajty na dobę: bitrate kamery mnożysz przez liczbę kamer, potem przez 86 400 sekund doby, dzielisz przez 8 (bity na bajty) i przez 1000 (megabajty na gigabajty). Dla czterech kamer 4 MP w H.265 wychodzi: 4 × 4 Mb/s = 16 Mb/s, 16 × 86 400 ÷ 8 ÷ 1000 = 173 GB na dobę. Mnożąc przez liczbę dni i dzieląc przez 1000, otrzymujesz terabajty: 173 × 14 ÷ 1000 ≈ 2,4 TB na dwa tygodnie. Do tego doliczasz kilka procent zapasu na system plików i rezerwę rejestratora — stąd praktyczna rekomendacja dysku 4 TB.

Zapis ciągły czy detekcja ruchu

Nagrywanie po wykryciu ruchu potrafi zmniejszyć zużycie miejsca kilkukrotnie, ale oszczędność jest trudna do przewidzenia. Na spokojnej posesji za miastem realny czas nagrywania to bywa 10–20 procent doby. Wystarczy jednak, że w kadrze znajdzie się ruchliwa ulica, gałęzie poruszane wiatrem albo padający deszcz oświetlony reflektorem, a system nagrywa niemal bez przerwy. Dlatego kalkulator przyjmuje ostrożne 40 procent doby, a przy planowaniu poważnego systemu bezpieczniej jest liczyć pojemność dla zapisu ciągłego. Dysk większy niż potrzeba to koszt jednorazowy; dysk za mały to utracone nagranie w najgorszym możliwym momencie.

Warto też pamiętać, że detekcja ruchu zapisuje z pewnym wyprzedzeniem i opóźnieniem (pre-record i post-record), więc każde zdarzenie „kosztuje” więcej niż sam czas ruchu w kadrze. Ustawienia te są konfigurowalne w rejestratorze i mają realny wpływ na zapotrzebowanie na miejsce.

Jaki dysk fizycznie kupić

Do monitoringu stosuje się dyski przeznaczone do pracy ciągłej 24/7 — najpopularniejsze serie to WD Purple i Seagate SkyHawk. Różnią się od zwykłych dysków biurkowych kilkoma rzeczami: są projektowane do nieprzerwanej pracy, obsługują wiele równoległych strumieni zapisu z kamer i mają firmware zoptymalizowany pod sekwencyjny zapis wideo. Dysk z laptopa albo tani model do komputera stacjonarnego w rejestratorze przeżyje zwykle kilkanaście miesięcy, a jego awaria oznacza utratę całego archiwum.

Przed zakupem sprawdź trzy rzeczy w specyfikacji rejestratora: ile ma zatok na dyski, jaka jest maksymalna obsługiwana pojemność pojedynczego dysku i jakiego formatu (najczęściej 3,5 cala SATA) oczekuje. Część rejestratorów 8-kanałowych obsługuje dyski do 8 lub 10 TB — większy zostanie zignorowany albo rozpoznany częściowo. Jeżeli rejestrator ma dwie zatoki, dwa mniejsze dyski wychodzą zwykle taniej niż jeden duży i dodatkowo rozkładają ryzyko awarii.

Czy SSD ma sens w monitoringu

Do przechowywania nagrań — rzadko. Monitoring zapisuje dane bez przerwy, a pamięć SSD ma ograniczoną liczbę cykli zapisu. Przy 173 GB dziennie roczny zapis to około 63 TB, co dla wielu konsumenckich SSD oznacza wyczerpanie deklarowanej wytrzymałości w kilka lat. Do tego koszt terabajta jest kilkukrotnie wyższy niż w dysku talerzowym. SSD sprawdza się natomiast tam, gdzie liczy się cisza i odporność na wstrząsy — na przykład w małych rejestratorach montowanych w pomieszczeniach mieszkalnych albo jako nośnik systemowy obok dysku HDD przeznaczonego na nagrania.

Ile dni nagrań naprawdę potrzebujesz

Najczęściej wybierane wartości to 7, 14 i 30 dni. Tydzień wystarcza, jeśli obiekt jest codziennie użytkowany i ewentualne zdarzenie zostanie zauważone od razu. Dwa tygodnie to rozsądny standard dla domu — obejmuje typowy wyjazd urlopowy. Trzydzieści dni bywa wymagane w firmach, w obiektach na wynajem oraz tam, gdzie nagrania mogą być potrzebne do rozliczeń z ubezpieczycielem. Przy dłuższej retencji warto pamiętać o RODO: nagrania przechowuje się tak długo, jak to konieczne dla celu, w jakim je zbierano, a przy monitoringu obejmującym przestrzeń publiczną obowiązuje oznaczenie obszaru.

Typowe konfiguracje i wynik

Dla orientacji kilka przeliczeń przy zapisie ciągłym i kodeku H.265: cztery kamery 2 MP to 86 GB na dobę, czyli dysk 2 TB starczy na około 21 dni. Cztery kamery 4 MP to 173 GB na dobę — dysk 4 TB da około 21 dni, dysk 6 TB około miesiąca. Osiem kamer 4 MP zużywa 346 GB dziennie, więc na 30 dni potrzeba już około 11 TB. Sześć kamer 8 MP to 518 GB na dobę i na miesiąc archiwum wychodzi blisko 17 TB — przy takich systemach rozważa się rejestratory z kilkoma zatokami albo osobny serwer nagrań.

Co jeszcze wpływa na wynik

Kalkulator przyjmuje typowe wartości, ale rzeczywisty zapis zależy też od liczby klatek na sekundę (obniżenie z 25 do 15 klatek zmniejsza strumień o około 30–40 procent), od ustawienia stałego lub zmiennego bitrate'u, od poziomu szumu przy słabym oświetleniu oraz od tego, jak dużo ruchu jest w kadrze. Scena z drzewami na wietrze albo ruchliwą ulicą kompresuje się gorzej niż nieruchomy podjazd. Dlatego wynik traktuj jako punkt wyjścia, a nie gwarancję co do dnia — i zostaw sobie zapas.

Zanim kupisz dysk

Jeśli dopiero planujesz system, warto najpierw ustalić, ile kamer naprawdę potrzeba i jaką rozdzielczość mają mieć — to od tego zależy pojemność dysku, a nie odwrotnie. Do rozplanowania kamer na mapie swojej posesji służy drugie narzędzie w tym hubie: kalkulator rozmieszczenia kamer. Pokazuje pole widzenia każdej kamery, strefy rozpoznania DORI oraz orientacyjny koszt instalacji z dobranym rejestratorem i dyskiem.